Er zijn mensen die hun geldzaken niet meer zelf kunnen regelen. Door dementie, een verstandelijke beperking, een psychische aandoening of door schulden die zo hoog zijn opgelopen dat ze het overzicht volledig hebben verloren. Voor die situaties kent het Nederlandse recht het beschermingsbewind: de kantonrechter stelt iemand aan die de financiën overneemt. Die persoon heet de bewindvoerder. Het is een functie met veel verantwoordelijkheid, weinig zichtbaarheid en een toegangsroute die strenger is dan de meeste mensen denken.
Wat beschermingsbewind inhoudt
Beschermingsbewind is geregeld in het Burgerlijk Wetboek. De kantonrechter kan het instellen als iemand door zijn lichamelijke of geestelijke toestand, of door verkwisting of problematische schulden, niet in staat is zijn financiële belangen zelf te behartigen. Vanaf de uitspraak beheert de bewindvoerder het vermogen en het inkomen. Hij opent een beheerrekening, betaalt de vaste lasten, vraagt toeslagen aan, regelt de belastingaangifte en zorgt dat de betrokkene leefgeld krijgt. Bij schulden inventariseert hij de vorderingen, houdt schuldeisers op afstand en werkt waar mogelijk toe naar een regeling. Elk jaar legt hij rekening en verantwoording af aan de kantonrechter, en bij grotere beslissingen, zoals het verkopen van een woning, heeft hij toestemming van de rechter nodig.
Bewind is bewust beperkt tot het geld. Anders dan bij curatele blijft iemand onder bewind handelingsbekwaam voor alle zaken die niet onder het bewind vallen. Voor persoonlijke beslissingen over zorg en verpleging bestaat een aparte maatregel, het mentorschap.
De weg naar het vak
Iedereen kan in principe door de rechter tot bewindvoerder worden benoemd, en bij een enkel familielid gebeurt dat ook vaak. Wie het beroepsmatig doet, voor drie of meer personen, valt onder het Besluit kwaliteitseisen curatoren, beschermingsbewindvoerders en mentoren. Dat besluit stelt eisen aan opleiding, aan de kantoororganisatie, aan de omgang met cliëntgelden en aan de jaarlijkse controle door een accountant. Het Landelijk Kwaliteitsbureau CBM toetst of een kandidaat aan die eisen voldoet, voordat de kantonrechter over benoeming beslist.
De opleidingseis is daarbij een concreet struikelblok. Wie geen passend diploma heeft, moet aantonen dat hij de kennis op een andere manier heeft opgedaan. Een gerichte opleiding bewindvoerder kan daarbij helpen, mits het kwaliteitsbureau de opleiding accepteert. Learncare adviseert kandidaten daarom om hun opleidingsroute vooraf via een opleidingstoets aan het Landelijk Kwaliteitsbureau CBM voor te leggen, zodat ze niet na afloop merken dat er iets ontbreekt. De opleiding zelf bestaat uit zeven klassikale lesdagen in vijf blokken: aanmelding en intake, uitvoering en afronding van het bewind, omgaan met schulden, en tot slot gedrag, communicatie, grenzen en ethiek. Het geheel duurt twee tot drie maanden, met daarnaast ongeveer 42 uur zelfstudie en e-learning, en levert twee certificaten op. De lesdagen vinden plaats bij BCN in Utrecht. Naast aanstaande bewindvoerders is de opleiding bedoeld voor professionals die met bewindvoerders samenwerken, zoals medewerkers van gemeenten en zorginstellingen.
Wat het werk lastig maakt
De juridische en administratieve kant is te leren. Het moeilijke deel zit in de verhouding met de cliënt. Iemand die onder bewind staat, heeft een stuk zelfstandigheid verloren en ervaart de bewindvoerder al snel als degene die “zijn geld afpakt”. Vragen om extra leefgeld, boosheid over een afgewezen aankoop, familie die zich ermee bemoeit: een bewindvoerder heeft dagelijks met die spanning te maken en moet tegelijk zakelijk blijven, want hij is verantwoording schuldig aan de rechter en niet aan de wensen van het moment.
Daar komt de omvang van de caseload bij. Een professionele bewindvoerder beheert veel dossiers naast elkaar, elk met eigen schuldeisers, toeslagen en termijnen. Een fout in het ene dossier, een gemiste aanvraag of een te laat betaalde huur, heeft directe gevolgen voor iemand die daar zelf niets meer aan kan doen. Dat is de reden dat de kwaliteitseisen zo streng zijn en waarom het toezicht door de rechter geen formaliteit is.
De opleider achter het traject
Over Learncare is te zeggen dat het een sociaal-financiële opleider is die ruim twintig jaar actief is en zich richt op drie beroepen: budgetcoach, schuldhulpverlener en bewindvoerder. Elk van die opleidingen bestaat in een klassikale variant, als e-learning en als Permanent Actueel voor wie al in het vak werkt. De onderwijsvisie draait om ervarend leren met praktijksimulaties, wat bij dit vak goed past: een intakegesprek met een boze cliënt oefen je beter in een lokaal dan dat je erover leest. De organisatie is aangesloten bij de NRTO, geregistreerd bij het CRKBO, erkend voor Wsnp-bewindvoering en geregistreerd bij Kiwa. Het vak vraagt om nauwkeurigheid en om geduld, en pas in de praktijk merk je of je beide in huis hebt.
Geef een reactie